Vườn quốc gia Cúc Phương – Điểm hẹn của tình yêu thiên nhiên

Nằm sâu trong lòng dãy núi Tam Điệp, Vườn quốc gia Cúc Phương hiện lên như một viên ngọc xanh quý giá, tỏa sáng với những cánh rừng nguyên sinh xanh ngát và hệ thống hang động kỳ bí. Đây là ngôi nhà chung của hàng nghìn sinh vật quý hiếm, một bảo tàng sống động của thiên nhiên, một điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước.

Vườn quốc gia hàng đầu châu Á 

Được thành lập năm 1962 với diện tích hơn 22 nghìn ha, Cúc Phương đã trở thành Vườn Quốc gia đầu tiên và cũng là đơn vị bảo tồn thiên nhiên đầu tiên của Việt Nam. Với nhiều lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, sự đa dạng về hệ sinh thái, các giá trị văn hóa lịch sử, từ lâu Cúc Phương đã trở thành điểm du lịch sinh thái nổi tiếng và hấp dẫn.

Cúc Phương có đặc trưng là rừng mưa nhiệt đới, xanh quanh năm. Bước vào rừng già nguyên thuỷ Cúc Phương, du khách sẽ bắt gặp những cây đại thụ tuổi ngàn năm cao trọc trời từ 45m đến 75m như cây đăng cổ thụ, cây chò chỉ… Rừng nhiệt đới còn là sứ sở huyền diệu của các loài phong lan với hoa lạ. 

Theo số liệu điều tra mới nhất Cúc Phương có 119 loài thú, hơn 300 loài chim, 110 loài bò sát và lưỡng cư, 66 loài cá và gần 2000 dạng côn trùng khác nhau. Nhiều loài thú nơi đây đã được xếp vào loại quý hiếm, như báo gấm, báo lửa, gấu ngựa… và nhiều loài đặc hữu của Cúc Phương như sóc bụng đỏ… Sống trên núi đá vôi phổ biến là các loài linh trưởng như khỉ mặt đỏ, khỉ vàng, vượn, voọc.

Ở Cúc Phương có một loài thú linh trưởng rất đẹp và rất quý hiếm, đó là loài Voọc mông trắng – một báu vật của tạo hóa, loài voọc này đã được chọn làm biểu tượng của Vườn Quốc gia Cúc Phương .

Cúc Phương là nơi trú ngụ của nhiều loài chim nhiệt đới với nhiều sắc lông, kích cỡ, âm thanh dọng hót. Trong tổng số 307 loài, Cúc Phương có nhiều loài chim quý hiếm như: gà lôi trắng, chim gõ kiến đầu đỏ, chim phượng hoàng đất, chim đuôi cụt bụng vằn… Chính vì vậy, Cúc Phương được chọn là một trong những điểm xem chim lý tưởng của các nhà khoa học và những người có sở thích xem chim trong nước và trên thế giới. Thế giới côn trùng ở Cúc Phương cũng đa dạng muôn hình muôn vẻ.

Bên cạnh đó, Cúc Phương có nhiều hang động đẹp với những cái tên rất gợi cảm như Động sơn cung, Động vui xuân, Động phò mã dáng… Đặc biệt có một số hang động còn lưu giữ những di chỉ khảo cổ có giá trị, các nhà khoa học cho rằng đây là một trong những chìa khóa để tìm hiểu lịch sử Việt Nam và Đông Nam Á, những di cốt này còn lưu giữ ở Động người xưa, hang Con Moong.

Cúc Phương còn là nơi cư trú và sinh sống của đồng bào Mường với những nét văn hóa riêng. Đó là những nếp nhà sàn, những trang phục, những phong tục tập quán, lễ hội cồng chiêng, những điệu hò… mang đậm sắc thái văn hóa dân tộc Mường.

Đến với Cúc Phương ngoài những gì cảm nhận được mà thiên nhiên đã ban tặng, du khách còn được tham quan các công trình nghiên cứu, các thành quả của các dự án bảo tồn đã và đang thực hiện ở Vườn Quốc gia Cúc Phương. Đây cũng thực sự là những tài nguyên du lịch không chỉ có giá trị về mặt khoa học mà còn có giá trị rất cao về giáo dục ý thức bảo tồn thiên nhiên, môi trường, như Trung tâm du khách; Trung tâm Rừng và Cuộc sống; các Chương trình cứu hộ, bảo tồn động vật hoang dã; bảo tàng Cúc Phương hay vườn thực vật…

Bước vào Vườn quốc gia Cúc Phương, du khách như lạc vào một thế giới xanh mát, trong lành. Vào mùa bướm (tháng 4 đến tháng 6), Cúc Phương như khoác lên mình một tấm áo mới đầy màu sắc. Hàng ngàn, hàng vạn cánh bướm đủ loại, đủ màu sắc bay lượn khắp rừng, tạo nên một khung cảnh tuyệt đẹp, khiến du khách không khỏi ngỡ ngàng. Những cánh bướm mỏng manh, với đủ sắc màu rực rỡ, bay lượn giữa những tán cây xanh mướt, tạo nên một bức tranh thiên nhiên sống động và thơ mộng.

Những trải nghiệm khó quên

Không chỉ là một kho báu thiên nhiên, Cúc Phương còn được biết đến với danh xưng “Thủ đô bảo tồn” của Việt Nam. Nơi đây không chỉ là ngôi nhà chung của muôn loài mà còn là nơi các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu, nhân giống và bảo tồn các loài động thực vật quý, hiếm. Cúc Phương đã đạt được nhiều thành công trong việc cứu hộ, chăm sóc và tái thả các cá thể động vật hoang dã trở về với tự nhiên, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ sự đa dạng sinh học của Việt Nam.

Cúc Phương còn là địa chỉ hợp tác quốc tế quan trọng trong lĩnh vực bảo tồn đa dạng sinh học. Với sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế uy tín Cúc Phương đã triển khai nhiều dự án nghiên cứu và bảo tồn quy mô lớn, góp phần nâng cao năng lực quản lý và bảo vệ hệ sinh thái. 

Một trong những trải nghiệm khó quên tại Cúc Phương là các chuyến trekking khám phá rừng nguyên sinh. Du khách sẽ được dẫn lối qua những con đường mòn cổ kính, băng qua những dòng suối trong vắt và chiêm ngưỡng những tán cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi.

Trong hành trình khám phá, du khách không chỉ được tận hưởng không khí trong lành mà còn có cơ hội quan sát các loài động vật hoang dã trong môi trường sống tự nhiên của chúng. Các hướng dẫn viên giàu kinh nghiệm sẽ giúp du khách nhận biết các loài cây thuốc quý, các loài chim có màu sắc sặc sỡ và lắng nghe tiếng gọi của rừng già.

Một hoạt động đặc biệt hấp dẫn khác là tour khám phá rừng đêm. Khi màn đêm buông xuống, Cúc Phương khoác lên mình một vẻ đẹp huyền bí. Du khách sẽ được trang bị đèn pin và cùng các hướng dẫn viên chuyên nghiệp khám phá thế giới động vật về đêm. Tiếng côn trùng kêu rả rích, ánh sáng lấp lánh của những con đom đóm và hình ảnh những chú sóc bay lướt nhẹ trên tán cây sẽ tạo nên một trải nghiệm khó quên. 

Ngoài ra, du khách có thể tham gia các sản phẩm du lịch khác như: “Hành trình hồi sinh” – tham gia quy trình cứu hộ, chăm sóc động vật hoang dã, tour “Về nhà” – tham gia tái thả động vật sau cứu hộ, trồng cây “Thêm xanh cho cánh rừng già”… 

Năm 2024, lượng khách tới tham quan, trải nghiệm tại Cúc Phương tăng kỷ lục, đặt hơn 130.000 lượt người, trong đó khách quốc tế là hơn 14.000 lượt. Cúc Phương đã đạt được những thành tựu đáng tự hào, năm thứ 6 liên tiếp được vinh danh “Vườn quốc gia hàng đầu châu Á” và vượt qua hàng trăm đơn vị trên cả nước để trở thành một trong mười tập thể xuất sắc được sướng tên trong Chương trình “Vinh quang Việt Nam”… 

Nhằm truyền cảm hứng về tình yêu thiên nhiên và các giá trị văn hóa của đồng bào dân tộc Mường tại Vườn quốc gia Cúc Phương. Nhân dịp năm mới Xuân Ất Tỵ 2025, Trung tâm giáo dục môi trường và dịch vụ, Vườn quốc gia Cúc Phương thực hiện hàng loạt chương trình Chào đón năm mới 2025 với nội dung phong phú và hấp dẫn.

Chương trình “Countdown giữa đại ngàn” sẽ được tổ chức vào ngày 31/12/2024 đến 01/01/2025. Tham gia Chương trình, du khách được chào đón “Thời khắc giao thừa” và “Đón chào năm mới 2025” giữa đại ngàn Cúc Phương; được đắm chìm trong thiên nhiên hùng vĩ của núi rừng Cúc Phương. Ngoài ra, du khách còn được trải nghiệm các hoạt động trò chơi dân gian, thưởng thức các tiết mục văn nghệ do đội văn nghệ dân tộc Vườn quốc gia Cúc Phương biểu diễn và trực tiếp tham gia các điệu múa sạp mang đặc trưng văn hóa của đồng bào dân tộc Mường.

Với cảnh quan thiên nhiên hoang sơ và hệ sinh thái đa dạng, Vườn quốc gia Cúc Phương không chỉ là một điểm đến du lịch hấp dẫn mà còn là một lớp học sống động về thiên nhiên.